0:00/ 0:00

Organy

Rząd­cy bazy­li­ki Mariac­kiej w Kra­ko­wie od zara­nia jej ist­nie­nia trosz­czy­li się o wyso­ki poziom litur­gii a tym samym muzy­ki litur­gicz­nej, któ­ra jest jej inte­gral­ną czę­ścią. Spra­wie tej słu­ży­ły zespo­ły śpie­wa­cze, instru­men­tal­ne a przede wszyst­kim orga­ny pisz­czał­ko­we. Pierw­sza zacho­wa­na wzmian­ka o orga­nach mariac­kich pocho­dzi z 1399 roku. Na prze­strze­ni kil­ku­set lat wybu­do­wa­no w tym wnę­trzu wie­le instru­men­tów o sty­li­sty­ce odpo­wia­da­ją­cej ducho­wi epo­ki w któ­rej powsta­ły. Aktu­al­nie bazy­li­ka Mariac­ka ma na wypo­sa­że­niu trzy instru­men­ty pisz­czał­ko­we:

orga­ny wiel­kie — instru­ment 56 gło­so­wy, będą­cy swo­istą hybry­dą sty­lów budow­nic­twa orga­no­we­go. Zawie­ra on kil­ka gło­sów zabyt­ko­wych oraz prze­krój pisz­cza­łek XX wiecz­nych. Ostat­nia jego prze­bu­do­wa mia­ła miej­sce w latach osiem­dzie­sią­tych i doko­na­ła jej fir­ma Wło­dzi­mie­rza Trusz­czyń­skie­go.

orga­ny chó­ro­we (pre­zbi­te­rium) - 12 gło­so­wy instru­ment pocho­dzą­cy z 1912 roku, autor­stwa Kazi­mie­rza Żebrow­skie­go. Orga­ny te zacho­wa­ne są nie­mal w 100 % w nie­zmie­nio­nym kształ­cie i repre­zen­tu­ją roman­tycz­ny styl w pol­skim budow­nic­twie orga­no­wym.

orga­ny małe (w nawie połu­dnio­wej) – instru­ment pocho­dzą­cy z 1899 roku znaj­du­je się w jed­nej z naw kościo­ła. Jest to pozy­tyw wybu­do­wa­ny przez Toma­sza Fal­la.

6 maja 2015 roku na wnio­sek Pro­bosz­cza Para­fii Mariac­kiej ks. dra Dariu­sza Rasia Archi­die­ce­zjal­na Komi­sja Muzy­ki Kościel­nej doko­na­ła oce­ny sta­nu instru­men­ta­rium bazy­li­ki mariac­kiej. Potwier­dzo­no zgła­sza­ne od kil­ku lat przez orga­ni­stów miej­sca oraz innych muzy­ków kon­cer­tu­ją­cych w bazy­li­ce opi­nie o złym sta­nie i jako­ści mariac­kich orga­nów głów­nych. Pod­ję­to decy­zję o gło­sze­niu kon­kur­su na grun­tow­ną reno­wa­cję ist­nie­ją­cych instru­men­tów.

Do kon­kur­su zapro­szo­no 5 pol­skich i zagra­nicz­nych firm cie­szą­cych się dobrą opi­nią. Zwa­żyw­szy na wie­le uste­rek wyni­ka­ją­cych tak­że z obec­ne­go roz­pla­no­wa­nia sek­cji gra­ją­cych oraz uży­tych w orga­nach niskiej jako­ści mate­ria­łów Archi­die­ce­zjal­na Komi­sja Muzy­ki Kościel­nej wska­za­ła ofer­tę fir­my Ham­mer jako naj­bar­dziej twór­czą pro­po­zy­cję remon­tu i prze­bu­do­wy ist­nie­ją­cych orga­nów.

Po kil­ku mie­sią­cach prac pro­jek­to­wych wypra­co­wa­no opty­mal­ny pro­jekt remon­tu i prze­bu­do­wy głów­nych orga­nów mariac­kich. Wciąż jed­nak było to roz­wią­za­nie kom­pro­mi­so­we bazu­ją­ce w dużej mie­rze na obec­nym mate­ria­le pisz­czał­ko­wym, któ­re­go jakość (poza gło­sa­mi z XIX wie­ku.) dale­ka jest od stan­dar­dów obo­wią­zu­ją­cych w budow­nic­twie orga­no­wym. Cena pla­no­wa­nej prze­bu­do­wy była na tyle wyso­ka, że w następ­stwie prze­pro­wa­dza­no kon­kur­su na budo­wę nowych orga­nów w bazy­li­ce Mariac­kiej — któ­ra bez kom­pro­mi­sów i ogra­ni­czeń wyni­ka­ją­cych z budzą­cych kon­tro­wer­sje dwu­dzie­sto­wiecz­nych remon­tów i zmian kon­struk­cyj­nych wewnątrz wiel­kich orga­nów — w spo­sób sku­tecz­ny przy­czy­ni się do wła­ści­wej opra­wy litur­gii. Zało­że­niem Para­fii, Archi­die­ce­zjal­nej Komi­sji Muzy­ki Kościel­nej oraz archi­die­ce­zjal­ne­go kon­ser­wa­to­ra zabyt­ków było tak­że stwo­rze­nie wizy­tów­ki w zakre­sie kul­tu­ry muzycz­nej mia­sta. Pro­jekt uzy­skał peł­ną akcep­ta­cję ówcze­sne­go metro­po­li­ty, ks. kar­dy­na­ła Sta­ni­sła­wa Dzi­wi­sza.

Do kon­kur­su zapro­szo­no kil­ka reno­mo­wa­nych firm euro­pej­skich: z Austrii: Rie­ger, z Holan­dii van den Heu­vel, z Nie­miec: Eule, Müh­le­isen oraz Ham­mer, ze Szwaj­ca­rii Kuhn oraz Met­zler. Chęć pod­ję­cia się tego pro­jek­tu w zapro­po­no­wa­nym ter­mi­nie pod­ję­ło się trzy fir­my, któ­re przed­sta­wi­ły swo­je pro­jek­ty. Ofer­ty te pod­da­no grun­tow­nej ana­li­zie. Doko­na­no rów­nież oglą­du naj­now­szych instru­men­tów w kil­ku kra­jach Euro­py wybu­do­wa­nych przez fir­my uczest­ni­czą­ce w kon­kur­sie, takich, któ­re zbli­żo­ne są do pro­jek­tu w bazy­li­ce mariac­kiej. Osta­tecz­nie naj­wyż­sze uzna­nie zyska­ła austriac­ka fir­ma Rie­ger Orgel­bau z sie­dzi­bą w Schwa­rzach i to ona budu­je nowe orga­ny głów­ne oraz doko­nu­je rewi­ta­li­za­cji orga­nów w pre­zbi­te­rium.

Pra­ce nad pro­jek­tem rewi­ta­li­za­cji instru­men­ta­rium bazy­li­ki Mariac­kiej prze­bie­ga­ją spraw­nie i pod nad­zo­rem Woje­wódz­kie­go Urzę­du Ochro­ny Zabyt­ków w Kra­ko­wie oraz przy opi­nio­wa­niu Woje­wódz­kiej Rady Ochro­ny Zabyt­ków. Nie bez zna­cze­nia jest fakt, że Rie­ger to obec­nie jed­na z naj­lep­szych na świe­cie firm budu­ją­cych orga­ny. W swo­im dorob­ku posia­da instru­men­ty m.in. w wie­lu kate­drach na całym świe­cie a tak­że salach kon­cer­to­wych, jak choć­by fil­har­mo­nia Wie­deń­ska czy Pary­ska. Nasz instru­ment głów­ny posia­dał będzie doce­lo­wo 62 gło­sy w tym 7 zabyt­ko­wych pocho­dzą­cych ze star­szych mariac­kich instru­men­tów. Obsłu­gi­wa­ny będzie przez 4 manu­ało­wy stół gry pozwa­la­jąc rów­nież na grę na orga­nach w pre­zbi­te­rium. Pro­jekt zosta­nie zakoń­czo­ny w roku 2019.

    

Wspól­ny komu­ni­kat doty­czą­cy współ­pra­cy Para­fii Mariac­kiej i Comarch w dzie­le   popra­wy jako­ści  muzy­ki orga­no­wej w koście­le Mariac­kim

Para­fia Wnie­bo­wzię­cia NMP w Kra­ko­wie od 2015 roku sys­te­ma­tycz­nie reali­zu­je pro­jekt przy­wró­ce­nia peł­ne­go brzmie­nia muzy­ki orga­no­wej pod­czas litur­gii. Zamysł zosta­nie sfi­na­li­zo­wa­ny w roku 2019, kie­dy ukoń­czo­ny zosta­nie pro­jekt prze­bu­do­wy nowe­go instru­men­tu głów­ne­go. Remont orga­nów będzie w czę­ści sfi­nan­so­wa­ny dzię­ki dona­cji od kra­kow­skiej fir­my infor­ma­tycz­nej Comarch SA, co pozwo­li przy­bli­żyć ten waż­ny, rów­nież dla kul­tu­ry muzycz­nej Kra­ko­wa, moment i zasad­ni­czo popra­wić wła­sno­ści muzycz­nych orga­nów we wnę­trzu bazy­li­ki Mariac­kiej.

Comarch prze­zna­czył na ten cel znacz­ną daro­wi­znę i będzie współ­fun­da­to­rem nowe­go instru­men­tu oraz całe­go pro­jek­tu rewi­ta­li­za­cji prze­strze­ni muzycz­nej w koście­le.   Kra­kow­ska spół­ka od wie­lu lat współ­pra­cu­je z para­fią mariac­ką przy orga­ni­za­cji wyda­rzeń muzycz­nych i spon­so­ru­je Mariac­ki Festi­wal Orga­no­wy — cykl let­nich wyda­rzeń muzycz­nych w murach kościel­nych para­fii — od same­go począt­ku jego ist­nie­nia.

– Comarch coraz moc­niej reali­zu­je poli­ty­kę spo­łecz­nej odpo­wie­dzial­no­ści biz­ne­su i anga­żu­je się w dzia­łal­ność na rzecz ochro­ny oraz odbu­do­wy dzie­dzic­twa naro­do­we­go. Jeste­śmy fir­mą z Kra­ko­wa i zale­ży nam, aby to mia­sto roz­wi­ja­ło się wła­śnie jako miej­sce spo­tkań miło­śni­ków sze­ro­ko poję­tej kul­tu­ry z całe­go świa­ta. Dla­te­go od kil­ku lat wspie­ra­my kon­cer­ty muzy­ki orga­no­wej w Koście­le Mariac­kim, któ­re gro­ma­dzą rze­sze melo­ma­nów. Bazy­li­ka jest ser­cem i sym­bo­lem  Kra­ko­wa, a hej­nał gra­ny z wie­ży mariac­kiej codzien­nie sły­szą miesz­kań­cy z całej Pol­ski i nie tyl­ko. Naj­wyż­szy czas, aby i dźwięk orga­nów roz­brzmiał z per­fek­cją należ­ną temu miej­scu – mówi prof. Janusz Fili­piak, zało­ży­ciel i pre­zes Comarch SA

 — Wypa­da tyl­ko podzię­ko­wać za zaan­ga­żo­wa­nie i pomoc Comar­chu w pod­trzy­my­wa­niu świet­no­ści ducho­we­go dzie­dzic­twa bazy­li­ki i mia­sta Kra­ko­wa. Cie­szę się oso­bi­ście z tego, że dotych­cza­so­wa, trzy­let­nia już współ­pra­ca z tą kra­kow­ską fir­mą przy Mariac­kim Festi­wa­lu Orga­no­wym tak dobrze owo­cu­je. Spo­dzie­wa­my się, że Comarch pozo­sta­nie na dłu­żej part­ne­rem tego przed­się­wzię­cia — sko­men­to­wał ks. dr Dariusz Raś – pro­boszcz — archi­pre­zbi­ter kościo­ła Mariac­kie­go.

Celem całe­go pro­jek­tu, w któ­ry zaan­ga­żo­wał  się Comarch jest reali­za­cja dzia­łań kon­ser­wa­tor­skich, napra­wa i rewi­ta­li­za­cja całe­go instru­men­ta­rium orga­no­we­go Bazy­li­ki Mariac­kiej. Gene­ral­nej kon­ser­wa­cji pod­da­je­my aktu­al­nie orga­ny chó­ro­we w pre­zbi­te­rium, czy­ści­my i stro­imy instru­ment w nawie połu­dnio­wej, a w następ­nym eta­pie prze­bu­do­wu­je­my nowy instru­ment z zacho­wa­niem gło­sów zabyt­ko­wych. Pra­ce reali­zo­wa­ne są  pod ści­słym nad­zo­rem Woje­wódz­kie­go Urzę­du Ochro­ny Zabyt­ków, Archi­die­ce­zjal­ne­go Kon­ser­wa­to­ra Zabyt­ków Archi­die­ce­zji Kra­kow­skiej oraz Archi­die­ce­zjal­nej Komi­sji Muzy­ki Kościel­nej.

W ubie­głych latach para­fia prze­pro­wa­dzi­ła kon­kurs i po serii ana­liz, w ści­słej współ­pra­cy z Archi­die­ce­zjal­ną Komi­sją Muzy­ki Kościel­nej wyło­ni­ła naj­lep­szą ofer­tę wyko­naw­cy z nade­sła­nych z zagra­ni­cy pro­po­zy­cji. Osta­tecz­nym kształ­tem nowe­go instru­men­ta­rium zaj­mu­je się już austriac­ka pra­cow­nia Rie­ger Orgel­bau GMbH z Schwa­rzach, któ­ra pod­ję­ła się współ­pra­cy z para­fią. War­to w tym miej­scu dodać, że fir­ma Rie­ger jest roz­po­zna­wal­nym na całym świe­cie i reno­mo­wa­nym wyko­naw­cą instru­men­tów. Jej nowe dzie­ła słu­żą m.in. w kate­drze w Regens­bur­gu, w bazy­li­ce w Naza­re­cie czy fil­har­mo­nii w Wied­niu i w Pary­żu.

Funk­cja litur­gicz­na instru­men­tu jest prio­ry­te­tem zamy­słu prze­bu­do­wy kościel­ne­go instru­men­ta­rium w bazy­li­ce. Dla­te­go nowe orga­ny głów­ne będą posia­dać 62 gło­sy i into­na­cyj­nie będą współ­pra­co­wać z instru­men­tem chó­ro­wym, aby użyt­ko­wa­nie tych dwóch instru­men­tów har­mo­ni­zo­wa­ło w peł­ni z prze­strze­nią litur­gicz­ną kościo­ła. Środ­ki na dzie­ło podej­mo­wa­ne przez para­fię pocho­dzą z kil­ku­let­nich oszczęd­no­ści i ofiar licz­nych dar­czyń­ców Para­fii mariac­kiej w tym Comarch SA.