Organy

Rząd­cy bazy­li­ki Mariac­kiej w Kra­ko­wie od zara­nia jej ist­nie­nia trosz­czy­li się o wyso­ki poziom litur­gii, a tym samym muzy­ki litur­gicz­nej, któ­ra jest jej inte­gral­ną czę­ścią. Spra­wie tej słu­ży­ły zespo­ły śpie­wa­cze, instru­men­tal­ne, a przede wszyst­kim orga­ny pisz­czał­ko­we. Pierw­sza zacho­wa­na wzmian­ka o orga­nach mariac­kich pocho­dzi z 1399 roku. Na prze­strze­ni kil­ku­set lat wybu­do­wa­no w tym wnę­trzu wie­le instru­men­tów o sty­li­sty­ce odpo­wia­da­ją­cej ducho­wi epo­ki w któ­rej powsta­ły.

Aktu­al­nie bazy­li­ka Mariac­ka ma na wypo­sa­że­niu trzy instru­men­ty pisz­czał­ko­we:

orga­ny wiel­kieinstru­ment 56 gło­so­wy, będą­cy swo­istą hybry­dą sty­lów budow­nic­twa orga­no­we­go. Zawie­ra on kil­ka gło­sów zabyt­ko­wych oraz prze­krój pisz­cza­łek XX-wiecz­nych. Ostat­nia jego prze­bu­do­wa mia­ła miej­sce w latach osiem­dzie­sią­tych i doko­na­ła jej fir­ma Wło­dzi­mie­rza Trusz­czyń­skie­go.

orga­ny chó­ro­we (pre­zbi­te­rium) - 14 gło­so­we. Orga­ny 12 gło­so­we pocho­dzą­ce z 1912 roku autor­stwa Kazi­mie­rza Żebrow­skie­go zosta­ły odre­stau­ro­wa­ne i odda­ne do użyt­ku w grud­niu 2018 roku.

orga­ny małe (w nawie połu­dnio­wej) – instru­ment pocho­dzą­cy z 1899 roku znaj­du­je się w jed­nej z naw kościo­ła. Jest to pozy­tyw wybu­do­wa­ny przez Toma­sza Fal­la.

 

RENOWACJA INSTRUMENTARIUMBAZYLICE

6 maja 2015 roku na wnio­sek pro­bosz­cza Para­fii Mariac­kiej ks. dra Dariu­sza Rasia Archi­die­ce­zjal­na Komi­sja Muzy­ki Kościel­nej doko­na­ła oce­ny sta­nu instru­men­ta­rium bazy­li­ki Mariac­kiej. Potwier­dzo­no zgła­sza­ne od kil­ku lat przez naszych orga­ni­stów oraz innych muzy­ków kon­cer­tu­ją­cych w bazy­li­ce opi­nie o złym sta­nie i jako­ści mariac­kich orga­nów głów­nych. Pod­ję­to decy­zję o ogło­sze­niu kon­kur­su na grun­tow­ną reno­wa­cję ist­nie­ją­cych instru­men­tów.

Do kon­kur­su zapro­szo­no 5 pol­skich i zagra­nicz­nych firm cie­szą­cych się dobrą opi­nią. Zwa­żyw­szy na wie­le uste­rek wyni­ka­ją­cych tak­że z obec­ne­go roz­pla­no­wa­nia sek­cji gra­ją­cych oraz uży­tych w orga­nach niskiej jako­ści mate­ria­łów, Archi­die­ce­zjal­na Komi­sja Muzy­ki Kościel­nej wska­za­ła ofer­tę fir­my Ham­mer jako naj­bar­dziej twór­czą pro­po­zy­cję remon­tu i prze­bu­do­wy ist­nie­ją­cych orga­nów.

Po kil­ku mie­sią­cach prac pro­jek­to­wych wypra­co­wa­no opty­mal­ny pro­jekt remon­tu i prze­bu­do­wy głów­nych orga­nów mariac­kich. Wciąż jed­nak było to roz­wią­za­nie kom­pro­mi­so­we bazu­ją­ce w dużej mie­rze na obec­nym mate­ria­le pisz­czał­ko­wym, któ­re­go jakość (poza gło­sa­mi z XIX wie­ku) dale­ka jest od stan­dar­dów obo­wią­zu­ją­cych w budow­nic­twie orga­no­wym. Cena pla­no­wa­nej prze­bu­do­wy była na tyle wyso­ka, że w następ­stwie prze­pro­wa­dza­no kon­kurs na budo­wę nowych orga­nów w bazy­li­ce Mariac­kiej. Prze­bu­do­wa orga­nów bez kom­pro­mi­sów i ogra­ni­czeń wyni­ka­ją­cych z budzą­cych kon­tro­wer­sje dwu­dzie­sto­wiecz­nych remon­tów i zmian kon­struk­cyj­nych wewnątrz wiel­kich orga­nów, w spo­sób sku­tecz­ny przy­czy­ni się do wła­ści­wej opra­wy litur­gii. Zało­że­niem Para­fii, Archi­die­ce­zjal­nej Komi­sji Muzy­ki Kościel­nej oraz archi­die­ce­zjal­ne­go kon­ser­wa­to­ra zabyt­ków było tak­że stwo­rze­nie wizy­tów­ki w zakre­sie kul­tu­ry muzycz­nej mia­sta. Pro­jekt uzy­skał peł­ną akcep­ta­cję ówcze­sne­go metro­po­li­ty, ks. kar­dy­na­ła Sta­ni­sła­wa Dzi­wi­sza.

Do kon­kur­su zapro­szo­no kil­ka reno­mo­wa­nych firm euro­pej­skich: z Austrii Rie­ger, z Holan­dii van den Heu­vel, z Nie­miec Eule, Müh­le­isen oraz Ham­mer, ze Szwaj­ca­rii Kuhn oraz Met­zler. Chęć pod­ję­cia się tego pro­jek­tu w zapro­po­no­wa­nym ter­mi­nie wyra­zi­ło trzy fir­my, któ­re przed­sta­wi­ły swo­je pro­jek­ty. Ofer­ty te pod­da­no grun­tow­nej ana­li­zie. Doko­na­no rów­nież oglą­du naj­now­szych instru­men­tów w kil­ku kra­jach Euro­py wybu­do­wa­nych przez fir­my uczest­ni­czą­ce w kon­kur­sie, takich, któ­re zbli­żo­ne są do pro­jek­tu w bazy­li­ce Mariac­kiej. Osta­tecz­nie naj­wyż­sze uzna­nie zyska­ła austriac­ka fir­ma Rie­ger Orgel­bau z sie­dzi­bą w Schwa­rzach i to ona budu­je nowe orga­ny głów­ne oraz doko­nu­je rewi­ta­li­za­cji orga­nów w pre­zbi­te­rium.

Pra­ce nad pro­jek­tem rewi­ta­li­za­cji instru­men­ta­rium bazy­li­ki Mariac­kiej prze­bie­ga­ją spraw­nie i pod nad­zo­rem Woje­wódz­kie­go Urzę­du Ochro­ny Zabyt­ków w Kra­ko­wie, oraz przy opi­nio­wa­niu Woje­wódz­kiej Rady Ochro­ny Zabyt­ków. Nie bez zna­cze­nia jest fakt, że Rie­ger to obec­nie jed­na z naj­lep­szych na świe­cie firm budu­ją­cych orga­ny. W swo­im dorob­ku posia­da instru­men­ty m.in. w wie­lu kate­drach na całym świe­cie, a tak­że salach kon­cer­to­wych, jak choć­by Fil­har­mo­nia Wie­deń­ska czy Pary­ska. Nasz instru­ment głów­ny posia­dał będzie doce­lo­wo 62 gło­sy, w tym 7 zabyt­ko­wych pocho­dzą­cych ze star­szych mariac­kich instru­men­tów. Obsłu­gi­wa­ny będzie przez 4 manu­ało­wy stół gry, pozwa­la­jąc rów­nież na grę na orga­nach w pre­zbi­te­rium. Pro­jekt zosta­nie zakoń­czo­ny w 2019 roku.

Wspól­ny komu­ni­kat doty­czą­cy współ­pra­cy para­fii Mariac­kiej i Comarch S.A. w dzie­le popra­wy jako­ści muzy­ki orga­no­wej w koście­le Mariac­kim z 5 paź­dzier­ni­ka 2017 roku 

Komu­ni­kat para­fii Mariac­kiej i Comarch S.A. doty­czą­cy rewi­ta­li­za­cji instru­men­ta­rium w bazy­li­ce Mariac­kiej z 8 stycz­nia 2019 roku